Trong dòng chảy hối hả của xã hội hiện đại, nơi mà những giá trị vật chất, trào lưu tục hóa và sự bùng nổ của công nghệ số đang không ngừng thách đố đời sống tâm linh của con người, việc thông truyền đức tin Kitô giáo cho thế hệ tương lai đã trở thành một trận chiến âm thầm nhưng vô cùng khốc liệt. Người trẻ ngày nay đứng trước quá nhiều ngã rẽ, dễ bị cuốn trôi bởi những ảo ảnh phù hoa và dần xa rời các giá trị Tin Mừng. Giữa bối cảnh mang tính bước ngoặt ấy, Giáo hội tha thiết kêu gọi những tâm hồn tông đồ dám dấn thân, dám lội ngược dòng để gieo hạt giống Lời Chúa vào mảnh đất tâm hồn thanh thiếu niên.

Thật diệu kỳ thay, tiếng gọi ấy không chỉ vang vọng trong các chủng viện hay tu viện, mà nó đang được thưa “Xin vâng” một cách mạnh mẽ ngay tại trung tâm của đời sống gia đình. Có một gia đình, nơi mà cả hai vợ chồng cùng đồng tâm nhất trí, hăng say nỗ lực từng ngày trong công cuộc dạy giáo lý và đào tạo thế hệ trẻ. Họ không giữ đức tin cho riêng mình, cũng không gói gọn tình yêu Thiên Chúa trong bốn bức tường nhà, nhưng họ đã biến gia đình mình thành một nhà bục giảng sống động, một xưởng chế tác những tâm hồn Kitô hữu đích thực.

Sự dấn thân của họ không khởi đi từ khát vọng danh vọng hay lợi ích trần thế, mà bắt nguồn một tấm lòng son sắt, thủy chung, yêu mến Giáo hội và tha thiết với tiền đồ của đức tin. Họ chính là đóa hoa thơm ngát minh chứng cho thấy: gia đình không chỉ là tế bào của xã hội, mà còn là “Giáo hội tại gia”, là cái nôi đầu tiên và căn bản nhất để nuôi dưỡng những người Kitô hữu tốt cho đạo và những công dân hữu ích cho đời. Bài viết này là một sự suy niệm, một lời giới thiệu và cũng là một lời tôn vinh gửi đến đôi vợ chồng ấy, mong rằng ngọn lửa từ “chút lòng son” của họ sẽ thổi bùng lên nhiệt huyết tông đồ trong muôn vàn gia đình Kitô hữu khác.

Các sắc lệnh của Giáo Hội về tác vụ Giáo lý viên

Để hiểu được chiều sâu và giá trị cao quý trong công việc dạy giáo lý này, chúng ta cần quy chiếu về các văn kiện và sắc lệnh mục vụ của Giáo hội Công giáo. Giáo hội qua mọi thời đại luôn khẳng định vị trí thượng tôn của việc giáo lý và vai trò không thể thay thế của người giáo dân, đặc biệt là các bậc cha mẹ trong sứ mạng này.

Tông thư Antiquum Ministerium

Ngày 10 tháng 5 năm 2021, Đức Thánh Cha Phanxicô đã ban hành Tông thư dưới dạng Tự sắc mang tên Antiquum Ministerium (Thừa tác vụ cổ kính), chính thức thiết lập Thừa tác vụ Giáo lý viên như một thừa tác vụ thế chế (định chế) trong Giáo hội. Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng: “Thừa tác vụ Giáo lý viên trong Giáo hội là một thừa tác vụ rất cổ kính… việc dạy giáo lý gắn liền với bản tính của Giáo hội và ơn gọi của mỗi người đã chịu phép Thanh tẩy”.

Khi nhìn vào đôi vợ chồng dấn thân dạy giáo lý, chúng ta thấy họ đang sống trọn vẹn tinh thần của Antiquum Ministerium. Họ không chỉ làm công việc trợ giúp mang tính nhất thời cho cha sở, mà họ đang thực thi một thừa tác vụ mang tính Giáo hội sâu sắc. Đức Thánh Cha Phanxicô kêu gọi các giáo lý viên phải là những người có đức tin vững vàng, có căn tính môn đệ rõ ràng, và trên hết, phải là những chứng nhân sống động. Sự kết hợp giữa hai vợ chồng trong cùng một sứ mạng giáo lý tạo nên một chứng tá vô cùng mạnh mẽ về tình hiệp thông – nét đặc trưng của Giáo hội Kitô.

Sắc lệnh Apostolicam Actuositatem và Tuyên ngôn Gravissimum Educationis của Công đồng Vatican II

Quay trở lại với Công đồng Vatican II, Sắc lệnh về Tông đồ Giáo dân (Apostolicam Actuositatem) đã chỉ rõ rằng người giáo dân tham dự vào chức năng tư tế, tiên tri và vương đế của Đức Kitô. Trong đó, gia đình có một sứ mạng đặc biệt: “Vợ chồng có ơn gọi riêng là làm chứng cho nhau và cho con cái về đức tin và tình yêu Đức Kitô” (AA, số 11).

Bên cạnh đó, Tuyên ngôn về Giáo dục Kitô giáo (Gravissimum Educationis) khẳng định: “Vì là người ban sự sống cho con cái, cha mẹ có bổn phận hết sức nghiêm trọng là giáo dục chúng, và do đó, họ phải được coi là những nhà giáo dục đầu tiên và chính yếu của con cái” (GE, số 3). Nhiệm vụ này quan trọng đến mức nếu cha mẹ thiếu sót, thì khó có thế lực hay tổ chức nào có thể bù đắp nổi. Đôi vợ chồng trong câu chuyện của chúng ta đã ý thức sâu sắc bổn phận linh thánh này. Họ không “khoán trắng” đức tin của con cái cho nhà thờ hay trường học, nhưng họ bắt đầu từ chính gia đình mình, rồi từ gia đình, họ mở rộng vòng tay ra đến con em trong xứ đạo.

Tông huấn Familiaris Consortio

Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, trong Tông huấn về những bổn phận của gia đình Kitô hữu (Familiaris Consortio), đã dùng cụm từ rất đẹp: gia đình là “Giáo hội tại gia” (Ecclesia domestica). Ngài viết: “Gia đình Kitô hữu được kêu gọi tham gia tích cực và có trách nhiệm vào sứ mạng tiên tri của Giáo hội… bằng cách đón nhận và loan báo Lời Chúa” (FC, số 51).

Người làm giáo lý viên trong bậc sống hôn nhân như đôi vợ chồng này chính là những người đang thực hiện tiến trình Hội nhập văn hóa Tin Mừng ngay tại mái ấm của mình. Họ dạy cho con cháu và giới trẻ không phải bằng những mớ lý thuyết hàn lâm, khô khan, mà bằng hương vị ngọt ngào của tình yêu gia đình, bằng những giờ kinh tối chung, bằng sự tha thứ và bao dung lẫn nhau trong đời sống thường ngày.

Chứng tá cho thế hệ trẻ

Dạy giáo lý không đơn thuần là một bộ môn học thuật để ghi nhớ các câu hỏi và câu trả lời theo kiểu học vẹt. Theo Tân Hướng dẫn Tổng quát về việc Dạy Giáo lý của Bộ Loan báo Tin Mừng, mục đích cốt lõi của việc dạy giáo lý là dẫn đưa con người đến chỗ kết hiệp mật thiết với Chúa Giêsu Kitô. Đôi vợ chồng giáo lý viên mẫu mực này đã thấu suốt nguyên lý đó và áp dụng vào thực tế một cách đầy sáng tạo.

Phương pháp sư phạm Emmaus – Đồng hành và lắng nghe

Trận chiến giành giật linh hồn người trẻ hôm nay không thể thắng bằng sự áp đặt hay những bài giảng lý thuyết giáo điều, cứng nhắc. Người trẻ cần những người đồng hành hơn là những thầy dạy. Đôi vợ chồng này đã áp dụng phương pháp của Chúa Giêsu trên đường Emmaus: đến bên cạnh, lắng nghe những băn khoăn, những hoài nghi, thậm chí là những nổi loạn của tuổi trẻ, rồi từ tốn dùng Lời Chúa để sưởi ấm và soi sáng con đường các em đi.

Trong các lớp học của họ, giáo lý trở nên sống động qua những câu chuyện đời thường, những bài thảo luận nhóm về các vấn đề thời sự dưới lăng kính Tin Mừng. Họ không ngần ngại chia sẻ chính những trải nghiệm, những vấp ngã và đức tin của chính gia đình mình để làm minh chứng. Nhờ vậy, người trẻ cảm thấy giáo lý thật gần gũi, thực tế chứ không phải là một điều gì đó xa vời, tách biệt khỏi cuộc sống hằng ngày.

Giáo dục toàn diện: Nhân bản – Luân lý – Thiêng liêng

Một người Kitô hữu tốt trước hết phải là một con người tốt với đầy đủ các đức tính nhân bản căn bản. Hiểu được điều này, đôi vợ chồng không chỉ chú trọng đến việc dạy kinh bổn, mà họ còn rèn luyện cho các em cách cư xử, lòng biết ơn, sự trung thực, tinh thần trách nhiệm và lòng trắc ẩn đối với những người nghèo khổ.

Họ tổ chức những buổi đi thăm các trại trẻ mồ côi, nhà dưỡng lão, thôi thúc các em bớt chút tiền ăn sáng để làm việc bác ái. Họ dạy người trẻ cách bảo vệ môi trường, cách sử dụng mạng xã hội một cách thông minh và thánh thiện. Qua những hoạt động thực tiễn này, các hạt giống giáo lý được bén rễ sâu vào lòng đời, biến các em thành những nhân tố tích cực, mang muối và ánh sáng Tin Mừng ướp mặn cho xã hội.

Con cháu họ – Những người thừa kế đức tin đầu tiên

Người ta thường nói: “Lời nói lung lay, gương bày lôi kéo” (Verba docent, exempla trahunt). Con cái trong gia đình chính là những vị khán giả trung thành và nghiêm khắc nhất đối với cuộc sống của cha mẹ. Con cháu của đôi vợ chồng này thật diễm phúc khi được lớn lên trong một bầu khí ngập tràn đức tin và tình yêu thương phục vụ.

Chúng không chỉ được nghe cha mẹ dạy phải yêu người, mà chúng nhìn thấy cha mẹ đang thực sự trao ban thời gian và công sức cho người khác. Chúng nhìn thấy hình ảnh cha mẹ cùng quỳ bên nhau kinh tối mỗi ngày, nhìn thấy tập giáo án giáo lý đặt trang trọng trên bàn làm việc bên cạnh cuốn Kinh Thánh. Đức tin thấm đẫm vào tâm hồn những người con, người cháu một cách tự nhiên như hơi thở. Sự giáo dục bằng gương sáng này chính là phương cách hữu hiệu nhất để giúp con cháu họ trở nên những người Kitô hữu đạo đức, kiên vững, không bị lung lạc trước những sóng gió của cuộc đời. Khi lớn lên, chính những người con này sẽ tiếp tục nối gót cha mẹ, trở thành những cánh tay nối dài của Giáo hội trong tương lai.

Trở nên mẫu gương thúc biến các gia đình khác

Trong một thế giới mà nhiều bậc cha mẹ đang bỏ bê việc giáo dục đức tin cho con cái, phó mặc hoàn toàn cho nhà xứ, hoặc chỉ chăm chăm lo cho con học văn hóa, học kỹ năng sống để kiếm tiền, thì sự hiện diện của đôi vợ chồng này là một lời chất vấn lương tâm mạnh mẽ nhưng đầy yêu thương.

Cuộc sống hạnh phúc, bình an và đầy lửa mến của gia đình họ là minh chứng hùng hồn rằng: việc dấn thân việc Chúa không làm cho gia đình nghèo đi hay mất hạnh phúc, ngược lại, Chúa luôn đổ tràn hồng ân và gìn giữ gia đình họ trong sự hiệp nhất. Các gia đình khác khi nhìn vào họ sẽ tự hỏi: “Tại sao họ cũng bận rộn như mình, cũng có những lo toan như mình, mà họ lại có thể hăng say và hạnh phúc khi phục vụ Chúa như thế?”. Từ sự thắc mắc đó, ngọn lửa nhiệt huyết sẽ được khơi lên. Gia đình họ trở thành ngọn hải đăng nhỏ bé, âm thầm định hướng và truyền cảm hứng cho nhiều cặp vợ chồng khác biết tái khám phá bổn phận giáo dục đức tin trong chính gia đình mình.

Nguyện xin Thiên Chúa, qua lời bầu cử của Thánh Gia Thất, hằng gìn giữ, chúc lành và đổ tràn muôn hồng ân xuống trên đôi vợ chồng và toàn thể gia đình họ. Xin cho ngọn lửa mến yêu, sắt son từ mái ấm của họ luôn cháy sáng, không bao giờ tắt. Và ước mong rằng, từ “chút lòng son” khiêm nhường nhưng đầy sức bật của một gia đình, sẽ lan tỏa, khơi gợi và thức tỉnh muôn vàn tấm lòng son khác trong khắp các xứ đạo, để mọi gia đình Kitô hữu đều trở thành những ngôi trường dạy giáo lý tuyệt vời nhất, đào tạo nên những thế hệ trẻ biết yêu Chúa, yêu người, hiên ngang làm chứng cho Tin Mừng giữa lòng thế giới hôm nay.

Đức Hữu