Có những hành trình được nhớ đến bởi nơi ta đã đi qua, nhưng cũng có những hành trình để lại dấu ấn bởi những điều đã nảy nở trong tâm hồn. Núi Cúi không chỉ là một điểm đến hành hương giữa khung cảnh thiên nhiên yên bình, nhưng còn là nơi lưu dấu bao thao thức, hy sinh, tình hiệp nhất và lòng yêu mến của những người con trong gia đình Giáo phận Xuân Lộc. Đặc biệt, nơi đây còn mở ra một hành trình gặp gỡ Đức Mẹ Maria, để qua Mẹ, người tín hữu đến gần Chúa hơn và được nâng đỡ trên hành trình đức tin của mình. Nhìn lại Núi Cúi, vì thế, cũng là dịp để nhận ra những vẻ đẹp không chỉ hiện diện trước mắt, nhưng còn được viết nên trong lòng người và trong đời sống đức tin của cộng đoàn.

1. Núi Cúi, đẹp trong khung cảnh đất trời

Có những nơi chốn gây ấn tượng bởi vẻ đẹp của thiên nhiên, nhưng cũng có những nơi càng tìm hiểu, càng cảm nhận được vẻ đẹp được bồi đắp từ những tâm tình sâu xa. Núi Cúi có lẽ là một nơi như thế, với nét đẹp riêng của cảnh quan đất trời, khiến người đặt chân đến đây không khỏi ngỡ ngàng và cất lời ca ngợi Thiên Chúa vì công trình tạo dựng kỳ diệu của Ngài.

Sự kết hợp giữa sắc xanh bạt ngàn của cây rừng và làn nước trong vắt của hồ Trị An đã dệt nên một bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ tại Núi Cúi, mang lại cảm giác bình yên và tĩnh lặng trọn vẹn cho bất kỳ ai ghé đến. Vẻ đẹp thiên nhiên ấy càng thêm ý nghĩa, mang sắc thánh thiêng với sự hiện diện của Trung tâm Hành hương Đức Mẹ của Giáo phận Xuân Lộc. Khung cảnh ấy đem lại cho người hành hương hay viếng thăm có đó một cảm giác thanh khiết, bình yên, như được tạm gác lại những vất vả, bộn bề thường nhật, cả những nỗi buồn đau trong lòng, để tâm hồn có một khoảng lặng và dịu lại.

Nhưng để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của Núi Cúi, có lẽ cần nhìn xa hơn khung cảnh đất trời, để nhận ra những gì làm nên vẻ đẹp toàn diện của nơi này, và trên hết, vẻ đẹp của một hành trình đức tin đang được hình thành và tiếp nối nơi đây. Vẻ đẹp ấy càng mang ý nghĩa đặc biệt khi công trình xây dựng Trung tâm Hành hương (TTHH) Đức Mẹ Núi Cúi đã hoàn thiện và ngày Cung hiến Đền Thánh Đức Mẹ Núi Cúi đang đến gần: Thứ Tư, ngày 14 tháng 10 năm 2026.

2. Núi Cúi, đẹp từ thao thức và bao nhọc nhằn của người mục tử

Sau khi Giáo phận Bà Rịa được thành lập, tách ra từ Giáo phận Xuân Lộc ngày 22/11/2005, một số trung tâm hành hương, trong đó có Đức Mẹ Bãi Dâu và Chúa Kitô Vua núi Tao Phùng, thuộc về Giáo phận Bà Rịa. Trước nhu cầu mục vụ của Giáo phận, một giáo phận có số giáo dân đông nhất nước, Đức cha Đaminh Nguyễn Chu Trinh, Giám mục Giáo phận Xuân Lộc lúc bấy giờ, đã ấp ủ thao thức xây dựng một TTHH dâng kính Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, nơi quy tụ đoàn con trong toàn Giáo phận dưới sự chở che của Đức Maria, người Mẹ hiền của mọi tín hữu.

Thao thức ấy cũng được gửi gắm trong ước mong ghi dấu hồng ân Kim Khánh thành lập Giáo phận (1965–2015). Với sự đồng lòng của Đức Cha, quý cha và cộng đoàn Dân Chúa, công trình TTHH Đức Mẹ Núi Cúi đã được khởi sự. Trong Thánh lễ kết thúc Năm Thánh Kim Khánh Giáo phận ngày 31/10/2015, lá cờ Tòa Thánh do Đức Cha Đaminh làm phép đã tung bay trên bầu trời TTHH Đức Mẹ Núi Cúi, đánh dấu một bước khởi đầu đáng nhớ trong hành trình xây dựng nơi hành hương, quy tụ các tín hữu trong và ngoài Giáo phận đến cầu nguyện

Trong tác phẩm Đường lên Núi Cúi – Hành trình đức tin, Đức Cha Đa Minh đã gửi gắm tâm tình và ước nguyện của mình: “Xin mọi người khi bước vào Trung tâm Đức Mẹ linh thánh này, trung tâm của lòng tin, hãy cùng chúng tôi dâng lên Thiên Chúa lời tôn vinh, kính Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội - đỉnh cao của đức tin, kính các Thánh Tử Đạo Việt Nam đã ban ơn cho Giáo phận Xuân Lộc nhân kỷ niệm 50 năm thành lập, để những ai đến với lòng tin sẽ lãnh nhận ơn thánh Chúa…”[1]

Công trình được khởi xướng và dày công thúc đẩy bởi Đức cha Đaminh Nguyễn Chu Trinh, đồng thời ghi đậm dấu ấn của Đức Cha Cố Đa Minh qua những năm tháng gắn bó và góp sức xây dựng. Ngay cả khi đã nghỉ hưu, Đức Cha Cố vẫn không quản ngại tuổi tác và sức khỏe, tiếp tục đồng hành cùng Đức Ông Vinh Sơn Đặng Văn Tú trong tiến trình xây dựng công trình, từ những ngày đầu khởi sự cho đến khi hoàn thành[2].

Vì thế, bên cạnh việc trở thành dấu chỉ của hồng ân Thiên Chúa và sự bảo trợ của Đức Mẹ, TTHH Đức Mẹ Núi Cúi còn in đậm dấu chân, công lao và tình yêu của Đức Cha Cố Đa Minh: tình yêu tha thiết dành cho Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội và tấm lòng hướng đến toàn thể Gia đình Giáo phận.

Trong những ngày này, khi Thánh Lễ Tạ Ơn và Cung hiến Đền Thánh Đức Mẹ Núi đang đến gần, hình ảnh Đức Cha Cố Đa Minh, dù ngồi trên chiếc xe lăn, vẫn hiện diện giữa những công trình đang được chuẩn bị cho ngày đại lễ.

Đẹp biết bao những dấu chân xuôi ngược, lên xuống không mỏi mệt!
Đẹp biết bao những nhọc nhằn, những giọt mồ hôi vội lau vì công trình!
Đẹp biết bao một con tim đầy ắp tình yêu, với những thao thức và ấp ủ của Đức Cha Cố Đa Minh!
Tất cả đã góp phần làm nên một nét đẹp trong muôn vàn vẻ đẹp của Núi Cúi.

3. Núi Cúi, đẹp từ sự hiệp nhất yêu thương, tính thuộc về

Sự hiệp nhất yêu thương là một nét đẹp khác làm nên vẻ đẹp của Núi Cúi. Tất cả các thành phần trong Giáo phận, từ giám mục, linh mục, chủng sinh, tu sĩ đến giáo dân, là thiếu nhi hay người cao tuổi; từ mỗi cá nhân, hội đoàn đến các giáo xứ, giáo hạt, đều đã cùng đồng lòng góp sức xây dựng TTHH Đức Mẹ Núi Cúi. Mỗi người góp phần theo khả năng của mình, bằng vật chất, hay bằng lời cầu nguyện và hy sinh… để cùng làm nên công trình lớn lao của Giáo phận. Bởi ai cũng có thứ để góp phần, không chỉ vì lòng quảng đại, mà còn vì ý thức mình thuộc về Gia đình Giáo phận. Trong công trình ấy, chẳng có sự phân biệt giữa viên gạch lớn hay nhỏ, bởi mỗi đóng góp, dù âm thầm hay bé nhỏ, đều mang một giá trị riêng. Những đóng góp ấy gợi nhớ đến đồng xu của bà góa nghèo trong Tin Mừng: điều quý giá không nằm ở số lượng, nhưng ở tấm lòng dâng hiến. Nhờ đó, Núi Cúi trở thành công trình chung, kết tinh tình yêu và sự hiệp nhất của cả Gia đình Giáo phận, dành để quy tụ mọi người đến hành hương và kính viếng Đức Mẹ.

Trong toàn thể công trình ấy, Nhà Nguyện Thánh Thể được ví như một “viên ngọc quý” của TTHH Đức Mẹ Núi Cúi. Giá trị của “viên ngọc quý” này không chỉ nằm ở kiến trúc hay công năng, mà còn ở ý nghĩa thiêng liêng được gửi gắm qua chính sự hình thành của Nhà Nguyện này: đây là công trình do các giám mục và linh mục trong Giáo phận Xuân Lộc đóng góp kinh phí, trở thành một điểm son của tình hiệp nhất giữa các mục tử trong Giáo phận.

Những công trình hữu hình ấy cũng gợi nhắc đến ước mong mà Đức cha Giuse Đinh Đức Đạo, nguyên Giám mục Giáo phận Xuân Lộc, đã gửi đến cộng đoàn Dân Chúa sau Thánh lễ khởi công xây dựng TTHH Đức Mẹ Núi Cúi, cử hành ngày 15/8/2018. Ngài chia sẻ: “Tâm tình thứ hai là tôi ước mong công trình xây dựng Trung tâm Đức Mẹ Núi Cúi sẽ được tất cả gia đình Giáo phận hăng say cộng tác. Đây là dịp để tất cả Giáo phận thăng tiến thêm trong Đức Tin, trong tinh thần hiệp nhất yêu thương, trong dấn thân làm việc bác ái và làm chứng cho Chúa trước mặt anh chị em lương dân. Nhờ đó, công trình Trung Tâm Đức Mẹ Núi Cúi không chỉ là sự chắp nối của những khối bê tông và những viên gạch vữa, nhưng là một diễn tả của tinh thần hiệp nhất yêu thương của mọi người trong Giáo phận.”[3]

Và thực sự, uớc mong ấy cho thấy điều làm nên vẻ đẹp sâu xa của Núi Cúi không chỉ là những gì mắt thấy được, nhưng còn là tình hiệp nhất yêu thương được vun đắp nơi mỗi người và trong toàn thể Gia đình Giáo phận. Bởi điều còn lại sau những viên gạch, những khối bê tông không chỉ là một công trình hoàn thành, mà còn là tình hiệp nhất yêu thương đã được vun đắp, và là lời chứng cho Chúa giữa lòng thế giới về sự hiệp thông, tình bác ái và ý thước thuộc về đại Gia đình Giáo phận của mỗi người ngày càng lớn lên.

4. Núi Cúi, đẹp những bước chân hành hương

Nhớ lại những ngày đầu, Núi Cúi khi ấy mới chỉ có một Nhà Nguyện tạm, nóng nực, không đủ sức chứa những đoàn hành hương, nhóm, giáo xứ, giáo hạt quy tụ, hay từng người tìm đến với Chúa và với Mẹ. Dù nắng hay mưa, không có nơi trú ẩn; dù con đường đất khi ấy phủ đầy bụi đỏ của công trình, dù điều kiện còn thiếu thốn, chưa mấy thuận tiện… vậy mà bao người tín hữu, từ các hội đoàn đến từng cá nhân thuộc các giáo xứ, giáo hạt, vẫn tìm về Núi Cúi, để được ở bên Mẹ Maria, bởi họ cần Mẹ.

Những năm gần đây, khi nhiều hạng mục công trình đã hoàn thiện và điều kiện đón tiếp được cải thiện, Núi Cúi ngày càng trở thành nơi quy tụ các hội đoàn cấp Giáo phận. Những dịp mừng bổn mạng hay tổ chức các sinh hoạt thiêng liêng của hội đoàn cấp giáo phận, giáo hạt hay giáo xứ cũng là cơ hội để mọi người cùng nhau hành hương, cùng cầu nguyện và hạnh phúc được đến với Mẹ Maria tại TTHH của Giáo phận.

Vào những đại lễ, hay lễ trọng, Chúa Nhật, hay ngày mùng 1 và 13 mỗi tháng, TTHH Núi Cúi tiếp đón các đoàn hành hương quy mô Giáo phận và những dịp quy tụ chung lên đến hàng ngàn hay chục ngàn tín hữu trong ngày Giáo Phận. Còn trong những ngày bình thường, Núi Cúi vẫn đón những bước chân hành hương âm thầm, lặng lẽ. Có người đi cùng đoàn thể, có người đến với gia đình, cũng có người lặng lẽ một mình. Bởi họ cần Mẹ, họ muốn tìm được sự bình an trong tâm hồn bên Mẹ, dù đang sống trong niềm vui hay đau khổ, đang đối mặt với những thử thách hay cả những yếu đuối, lỗi lầm của phận người.

Không chỉ có các tín hữu trong Giáo phận Xuân Lộc, những bước chân hành hương còn tìm về từ nhiều giáo phận khác. Vì thế, vào mỗi ngày mùng một đầu tháng, Đức Cha Cố Đa Minh sẽ cử thành Thánh Lễ đồng tế với quý Cha trong Hạt Gia Kiệm cho các khách hành hương liên giáo phận vào lúc 15g00 tại Nhà Nguyện dưới chân Linh Đài Đức Mẹ. Những cuộc gặp gỡ ấy càng làm nổi bật nét đẹp của Núi Cúi: nơi quy tụ những người con từ nhiều cộng đoàn khác nhau, cùng hướng lòng về Chúa qua lời chuyển cầu của Mẹ Maria.

Và rồi, Núi Cúi còn mở rộng vòng tay đón những anh chị em thuộc các tôn giáo bạn. Họ tìm đến không chỉ để chiêm ngắm cảnh quan, nhưng còn để tìm một khoảng lặng, một sự bình an giữa cuộc sống nhiều lo toan. Điều ấy gợi lên vẻ đẹp của một nơi chốn mà con người, dù khác nhau về niềm tin và hoàn cảnh, vẫn có thể gặp nhau trong khát vọng bình an và những giá trị thiêng liêng.

Tất cả những bước chân ấy không chỉ cho thấy sức hút của một TTHH ngày càng hoàn thiện, mà còn nói lên nhu cầu sâu xa của con người hôm nay: nhu cầu được tìm về, được nâng đỡ và được bình an trong tâm hồn. Vì thế, Núi Cúi đẹp không chỉ bởi có nhiều người tìm đến, nhưng bởi sau mỗi bước chân là một tâm tình, một nỗi niềm, một niềm cậy trông. Và có lẽ, điều đẹp nhất chính là khát vọng được cùng Mẹ bước đi giữa cuộc đời, để rồi từ nơi đây, mỗi người lại tiếp tục hành trình của mình với niềm tin và hy vọng.

5. Núi Cúi, đẹp trong cuộc gặp gỡ với Mẹ Maria

Sau những bước chân tìm về Núi Cúi là biết bao tâm tình được gửi gắm nơi Mẹ Maria. Có người đến để tạ ơn, có người mang theo những lời khẩn cầu cho gia đình, cho người thân, cho những dự định còn dang dở; cũng có người tìm về chỉ vì lòng đang nặng trĩu những nỗi niềm không dễ gọi thành tên. Trước Mẹ, người ta có thể nói nhiều bằng những lời kinh, nhưng cũng có thể chẳng nói gì, chỉ lặng lẽ quỳ bên Mẹ, để trao phó những điều đang chất chứa trong lòng.

Có lẽ, vẻ đẹp của cuộc gặp gỡ ấy không chỉ nằm ở những gì người hành hương xin được, nhưng còn ở những gì họ được mời gọi đón nhận và đổi mới trong tâm hồn. Nơi Núi Cúi, qua tước hiệu Mẹ Vô Nhiễm, Nữ Vương các Thánh Tử đạo Việt Nam và Mẹ Lòng Thương Xót, người tín hữu được dẫn vào những chiều sâu khác nhau của đời sống đức tin: biết hướng lòng về Thiên Chúa, biết trung thành giữa thử thách và biết tín thác vào lòng thương xót của Ngài.

Đến với Mẹ Vô Nhiễm, người hành hương được nhắc nhớ về lời mời gọi sống thánh thiện, biết nhìn lại chính mình, tránh xa lỗi tội và can đảm đổi mới tâm hồn. Bởi lẽ, hành hương không chỉ là tìm đến một nơi linh thiêng để dâng lên Mẹ những lời khẩn cầu, nhưng còn là dịp để mỗi người lắng lại, nhận ra những điều cần thay đổi trong đời sống và học nơi Mẹ lời xin vâng trọn vẹn với thánh ý Thiên Chúa.

Bên Mẹ, Nữ Vương các Thánh Tử đạo Việt Nam, người tín hữu cũng kín múc thêm sức mạnh để sống trung thành với đức tin giữa những thử thách của cuộc đời. Những hy sinh của các bậc tiền nhân nhắc nhớ mỗi người rằng, sống đức tin không chỉ bằng lời tuyên xưng, nhưng còn bằng sự kiên vững trong những chọn lựa hằng ngày: biết gìn giữ tình yêu trong gia đình, kiên nhẫn trước những khó khăn, và không buông xuôi khi gặp những điều vượt quá sức mình.

Và khi đến với Mẹ Lòng Thương Xót, người hành hương có thể trao phó cho Mẹ những nỗi lo âu, những tổn thương, những lỗi lầm và cả những điều không biết ngỏ cùng ai. Trong thinh lặng cầu nguyện, họ tìm được sự nâng đỡ để tiếp tục hy vọng, bởi lòng thương xót của Thiên Chúa luôn mở ra con đường trở về. Được an ủi bởi tình yêu ấy, người tín hữu cũng được mời gọi học nơi Mẹ biết cảm thông, tha thứ và trao ban lòng thương xót cho những người đang sống bên mình.

Như thế, cuộc gặp gỡ với Mẹ Maria tại Núi Cúi không chỉ là giây phút gửi gắm những ước nguyện, nhưng còn là hành trình nội tâm, nơi mỗi người được củng cố trong đức tin, được nâng đỡ trong niềm cậy trông và được mời gọi sống yêu thương nhiều hơn. Có thể họ đến với Mẹ cùng những nỗi niềm chưa được giải tỏa, nhưng khi ra về, điều quý giá nhất không hẳn là mọi khó khăn đã qua đi, mà là họ tìm lại được bình an và có thêm sức mạnh để tiếp tục bước đi.

6. Núi Cúi, đẹp vì qua Mẹ, người tín hữu đến với Chúa và được biến đổi

Nét đẹp của Núi Cúi không chỉ được cảm nhận nơi lòng yêu mến mà người tín hữu dành cho Mẹ Maria, nhưng còn ở con đường đức tin mà Mẹ mở ra cho mỗi người. Mẹ không bao giờ tách chúng ta khỏi Chúa Giêsu, nhưng luôn dẫn chúng ta đến gần Ngài hơn. Như tại tiệc cưới Cana, khi nhận ra gia chủ gặp khó khăn, Mẹ đã nói với những người giúp việc: “Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo” (Ga 2,5). Lời nhắn nhủ ấy cũng là lời Mẹ gửi đến mỗi người con khi tìm về Núi Cúi: hãy đến với Mẹ, để cùng Mẹ hướng lòng về Chúa Giêsu, lắng nghe Lời Ngài và can đảm sống theo điều Ngài mời gọi.

Lời mời gọi ấy không chỉ dành cho những người đã từng gặp Chúa trong những biến cố lớn lao, nhưng còn dành cho mỗi người trong những điều rất bình thường của cuộc sống. Mẹ đã sống trọn cuộc đời mình trong sự gắn bó với Chúa Giêsu, từ máng cỏ Bêlem đến chân thập giá, và trong những ngày đầu của Hội Thánh. Nhìn lên Mẹ, người tín hữu cũng được nhắc nhớ rằng hành trình theo Chúa không phải lúc nào cũng dễ dàng, nhưng luôn có thể bước đi trong niềm tin tưởng và phó thác.

Với lòng yêu mến và cậy trông, người hành hương tìm đến Mẹ, xin Mẹ chuyển cầu và đồng hành trên hành trình đức tin của mình. Mẹ như người mẹ hiền nắm lấy tay con, dịu dàng dẫn con đến với Chúa Giêsu, bởi Mẹ luôn mong muốn mỗi người nhận biết tình yêu của Chúa, sống gắn bó với Ngài và một ngày kia được chung hưởng hạnh phúc Nước Trời.

Vì thế, cuộc hành hương đến Núi Cúi sẽ còn tiếp tục sau khi mỗi người rời khỏi nơi này. Đó là khi người mẹ trở về với gia đình và biết kiên nhẫn hơn với con cái; khi người cha biết dành thời gian lắng nghe những người thân yêu; khi người trẻ can đảm chọn điều ngay chính giữa những lôi cuốn của cuộc sống; và khi mỗi người biết sống yêu thương, tha thứ, sẻ chia ngay trong những tương quan hằng ngày. Những điều ấy có thể nhỏ bé, âm thầm, chẳng ai nhìn thấy, nhưng lại là dấu chỉ cho thấy đức tin đang lớn lên và lòng yêu mến Chúa đang trở thành đời sống cụ thể.

Có lẽ, đó cũng là điều đẹp mà Núi Cúi mong gửi lại nơi mỗi người hành hương. Mẹ Maria không chỉ đón chúng ta đến bên Mẹ, nhưng còn đồng hành để chúng ta đến với Chúa Giêsu và sống gắn bó với Ngài hơn. Khi những bước chân rời Núi Cúi tiếp tục đi vào cuộc sống, vẻ đẹp của cuộc gặp gỡ ấy vẫn có thể được nối dài trong từng gia đình, từng cộng đoàn và nơi những con người chúng ta gặp gỡ mỗi ngày. Bởi sau cùng, hành hương không chỉ là đi đến một nơi thánh, nhưng còn là để lòng mình được đổi mới, để rồi trở về sống gần Chúa hơn, noi gương Mẹ và yêu thương tha nhân như Chúa mời gọi.

Núi Cúi không chỉ là nơi người ta tìm về, mà còn là nơi từ đó họ được sai đi để sống đức tin giữa cuộc đời.

Nt. Teresa Ngọc Lễ

Dòng Đa Minh Thánh Tâm