Giáo hội cử hành lễ kính Thánh Têrêsa Avila, còn được biết đến là Thánh Têrêsa Giêsu, vào ngày 15 tháng 10. Ngài sinh năm 1515 tại Avila, Tây Ban Nha, trong một gia đình gồm cha mẹ và 12 anh chị em. Trong cuốn tự thuật của mình, ngài mô tả cha mẹ ngài là những người vô cùng đạo đức.

Têrêsa bắt đầu hành trình tâm linh từ rất sớm. Mới lên 9 tuổi, Ngài đã tìm đọc tiểu sử các thánh tử đạo. Ngài khao khát mãnh liệt được chịu tử đạo và liên tục nói với cha mẹ rằng ngài muốn được chiêm ngắm Thiên Chúa. Chính ngay từ thời thơ ấu, ngài đã thấu hiểu chân lý: “Mọi sự thế gian này rồi sẽ qua đi” và duy chỉ một mình Thiên Chúa mới tồn tại “mãi mãi, muôn đời” (Tự thuật).

Năm 20 tuổi, ngài gia nhập Dòng Cát Minh tại Tu viện Nhập Thể ở Avila với tên dòng là Têrêsa Giêsu. Trong thời gian ở tu viện, ngài lâm bạo bệnh vì căn bệnh sốt rét, từng rơi vào trạng thái hôn mê suốt 4 ngày tưởng chừng như đã qua đời. Chính trong cơn bệnh hiểm nghèo ấy, ngài nhận ra sự yếu đuối của bản thân cùng những kháng cự trước lời mời gọi của Thiên Chúa. Trải nghiệm này đã làm biến đổi sâu sắc đời sống tâm linh của ngài. Ngài bình phục, nhưng không lâu sau đó, người cha thân yêu qua đời và tất cả các anh chị em của ngài đều di cư sang Châu Mỹ.

Têrêsa là một “cây bút” vô cùng “sung mãn”, dù ngài không trải qua bất kỳ nền giáo dục học thuật chính quy nào. Ngài cậy dựa rất nhiều vào giáo huấn cùng nguồn tài liệu phong phú của các nhà thần học, các văn nhân và các vị thầy tâm linh. Là một người nữ mang tinh thần canh tân, ngài bắt tay vào cuộc Cải tổ Dòng Cát Minh. Năm 1562, tu viện cải tổ đầu tiên của ngài được thành lập tại Avila với sự hỗ trợ của Đức Giám mục Don Álvaro de Mendoza và sự phê chuẩn của Cha Tổng Quyền dòng, Gioan Baotixita Rossi. Đến năm 1580, ngài nhận được sự chấp thuận từ Tòa Thánh Rôma để thành lập một Tỉnh dòng riêng biệt, và từ đó Dòng Cát Minh Cải Tổ (Cát Minh Chân Đất) chính thức ra đời qua sự cộng hợp của ngài cùng người bạn thân thiết là Thánh Gioan Thánh Giá.

Trong suốt cuộc đời, ngài đã viết rất nhiều tác phẩm. Tác phẩm nổi tiếng nhất là cuốn tự thuật Đời Sống Thánh Têrêsa(Vida), tác phẩm Đường Hoàn Thiện (bàn về Kinh Lạy Cha), tác phẩm kinh điển nhất của ngài về cầu nguyện là Lâu Đài Nội Tâm, cùng các luận thuyết dành cho Dòng Cát Minh và tác phẩm Mối Tình Lập Dòng. Chính vì thế, không có gì ngạc nhiên khi Thánh Têrêsa là một trong bốn vị thánh nữ được tôn phong tước hiệu Tiến sĩ Giáo hội.

Ảnh hưởng của Thánh Têrêsa đối với Giáo hội và Dòng Cát Minh là vô cùng toàn diện. Cuộc đời ngài được định hình sâu sắc bởi các lời khuyên Phúc Âm về khó nghèo, vâng phục, khiết tịnh, cùng các nhân đức.

“Thật không dễ để tóm kết trong vài lời về linh đạo sâu sắc và mạch lạc của Thánh Têrêsa. Tôi xin được nêu lên một vài điểm cốt yếu. Trước hết, Thánh Têrêsa đề ra các nhân đức Phúc Âm làm nền tảng cho mọi đời sống Kitô giáo và nhân sinh; đặc biệt là sự thanh thoát khỏi của cải vật chất, tức sự khó nghèo Phúc Âm là điều liên quan đến tất cả chúng ta; tình yêu thương huynh đệ như yếu tố cốt lõi của đời sống cộng đoàn và xã hội; lòng khiêm nhường như tình yêu dành cho chân lý; sự quyết định kiên trung như hoa trái của lòng can đảm Kitô giáo; và đức hy vọng đối thần mà ngài mô tả là cơn khát Nước Hằng Sống. Sau đó, chúng ta không thể bỏ qua các nhân đức nhân bản: sự nhã nhặn, chân thật, khiêm tốn, lịch thiệp, vui tươi và văn hóa.” (x. Đức Giáo hoàng Bêrnêđíctô XVI, Các Tiến sĩ Giáo hội, tr. 222-223 )

Ngài hết lòng yêu mến Kinh Thánh và nhận ra sự hài hòa nơi các nhân vật vĩ đại trong Lịch Sử Cứu Độ. Ngài khao khát được lắng nghe Lời Thiên Chúa, tìm thấy sự đồng điệu với Tân Nương trong sách Diễm Ca và dành một tình cảm đặc biệt cho Thánh Phaolô. Ngài cũng đặc biệt hướng tâm trí về Cuộc Khổ Nạn của Chúa và Sự Hiện Diện Thật Sự của Ngài trong Bí tích Cực Thánh.

Cầu nguyện

Phần lớn cuộc đời và linh đạo của Thánh Têrêsa xoay quanh cầu nguyện. Ngài mô tả cầu nguyện là “việc duy trì tình bạn với Thiên Chúa, thường xuyên trò chuyện âm thầm với Đấng mà chúng ta biết là đang yêu thương chúng ta” (Tự thuật 8, 5). Đức Giáo hoàng Bêrnêđíctô XVI chỉ ra rằng quan điểm cầu nguyện của ngài tương đồng sâu sắc với Thánh Tônma Aquinô, người từng định nghĩa cầu nguyện là “amicitia quaedam hominis ad Deum” một dạng tình bạn giữa con người với Thiên Chúa, Đấng đã chủ động trao ban tình bạn cho nhân loại trước.

Thật dễ dãi nếu chúng ta chỉ nhìn vào đỉnh cao tâm linh mà Thánh Têrêsa đạt được rồi cảm thấy sờn lòng nản chí. Cầu nguyện là bài học kéo dài cả một đời người. Ngay cả sự thấu hiểu của chính Têrêsa cũng không đến trong chốc lát mà đã đơm hoa kết trái qua muôn vàn năm tháng.

“Cầu nguyện là sức sống và thăng tiến dần theo nhịp trưởng thành của đời sống Kitô hữu: bắt đầu từ cầu nguyện bằng lời (khẩu nguyện), đi qua sự nội tâm hóa nhờ suy niệm và lắng đọng (tâm nguyện), cho đến khi đạt tới sự hợp nhất tình yêu với Đức Kitô và Ba Ngôi Thánh Thể. Dĩ nhiên, trong hành trình cầu nguyện, việc vươn tới những nấc thang cao hơn không có nghĩa là loại bỏ các hình thức cầu nguyện trước đó. Trái lại, đó là sự đi sâu dần vào mối tương quan với Thiên Chúa—mối tương quan bao trùm toàn bộ cuộc sống.” (x. Đức Giáo hoàng Bêrnêđíctô XVI, Các Tiến sĩ Giáo hội, tr. 223)

Tác phẩm của Têrêsa không đơn thuần là lời giải thích về cầu nguyện. Trái lại, ngài cầu nguyện cùng người đọc và đồng hành với họ trên hành trình. Ngài xem cầu nguyện như một cuộc đối thoại thân tình:

“Theo tôi, cầu nguyện nội tâm không là gì khác ngoài cuộc sẻ chia thân mật giữa những người bạn; đó là việc dành thời gian thường xuyên ở một mình với Đấng mà chúng ta biết là yêu thương chúng ta. Điều quan trọng không phải là suy nghĩ nhiều, mà là yêu mến nhiều, và làm những gì khơi dậy tình yêu mạnh mẽ nhất trong bạn. Tình yêu không phải là cảm xúc ngất ngây, mà là khao khát làm đẹp lòng Thiên Chúa trong mọi sự.”

Hoàn toàn cậy dựa vào Thiên Chúa

Ngay từ sớm, Têrêsa đã học được rằng Đấng duy nhất chúng ta có thể nương cậy là Thiên Chúa. Mọi sự khác trên đời này rồi sẽ qua đi. Như lời Tác giả Thánh Vịnh đã vịnh ca:

Ngàn năm Chúa kể là gì,
tựa hôm qua đã qua đi mất rồi,
khác nào một trống canh thôi !

Ngài cuốn đi, chúng chỉ là giấc mộng,
như cỏ đồng trổi mọc ban mai,
nở hoa vươn mạnh sớm ngày,
chiều về ủ rũ tàn phai chẳng còn.

Ngài thịnh nộ, chúng con phải mạng vong,
nổi trận lôi đình : thấy mà khủng khiếp !

Tội chúng con, Chúa bày ra trước mặt Ngài,
lỗi thầm kín, Thánh Nhan đều soi tỏ.

Chúa nổi xung, đời chúng con tàn tạ,
kiếp sống thoảng qua : một tiếng thở dài.

Tính tuổi thọ, trong ngoài bảy chục,
mạnh giỏi chăng là được tám mươi,
mà phần lớn chỉ là gian lao khốn khổ,
cuộc đời thấm thoát, chúng con đã khuất rồi.

Cơn giận Ngài, ai lường được sức mạnh,
trận lôi đình, ai hiểu thấu căn nguyên ?

Xin dạy chúng con đếm tháng ngày mình sống,
ngõ hầu tâm trí được khôn ngoan

(Thánh Vịnh 90, 4-12)

Cuộc đời chúng ta trôi qua thật nhanh, nhanh hơn rất nhiều so với những gì chúng ta tưởng tượng lúc ban đầu. Ngay cả khi sống đến tuổi già, năm tháng vẫn vun vút trôi và mọi thứ ta sở hữu rồi sẽ tiêu tan. Chỉ có Thiên Chúa là tồn tại vĩnh cửu, và chúng ta chỉ có thể đặt trọn niềm tin tưởng, cậy dựa nơi Ngài. Thánh Têrêsa đã đúc kết điều này thật tuyệt đẹp trong bài thơ nổi tiếng của ngài:

“Đừng để gì xao xuyến,
Đừng để chi hãi sợ,
Mọi sự rồi qua đi:
Chúa chẳng hề thay đổi.

Kiên nhẫn đạt tất cả.
Ai có Chúa, chẳng thiếu chi;
Duy mình Chúa là đủ.”

Trong thực tế, chúng ta chỉ có thể học biết sự phó thác trọn vẹn vào Thiên Chúa thông qua cầu nguyện và các Bí tích. Thánh Têrêsa ngày càng cậy dựa vào Thiên Chúa khi ngài dấn sâu hơn vào đời sống cầu nguyện và lòng mến tha thiết đối với Thánh Thể. Chúng ta không thể tin cậy một người mà mình không hề quen biết; do đó, chính trong cầu nguyện, chúng ta học cách nương cậy hoàn toàn vào Thiên Chúa là Đấng yêu thương chúng ta.

Thánh Têrêsa là một vị thánh tuyệt vời nâng đỡ chúng ta trên hành trình tâm linh, đặc biệt là trong đời sống cầu nguyện. Ngài không chỉ dạy ta nhận ra vẻ đẹp của sự cầu nguyện, mà còn muốn vững bước bên ta qua lời nâng đỡ chuyển cầu trên chốn Thiên Quốc. Ngài quả là người tri kỷ thiêng liêng đáng để ta kết giao trên con đường nên thánh.

Lạy Thánh Têrêsa Avila, cầu cho chúng con.

Đức Hữu chuyển ngữ từ https://catholicexchange.com/the-spiritual-depth-and-friendship-of-st-teresa-of-avila/